Ngày 13/4/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ký ban hành Thông tư số 17/2026/TT-BKHCN quy định về Điều lệ mẫu tổ chức và hoạt động của Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thông tư được ban hành trên cơ sở các quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Ngân sách nhà nước và các nghị định hướng dẫn có liên quan, áp dụng đối với Quỹ thuộc các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở trung ương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Kiện toàn tổ chức và nguyên tắc hoạt động
Thông tư 17/2026/TT-BKHCN xác định Quỹ là đơn vị hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, có tư cách pháp nhân và con dấu riêng; thực hiện tiếp nhận, quản lý nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước cùng các khoản đóng góp tự nguyện hợp pháp để tài trợ, hỗ trợ các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Cơ cấu tổ chức của Quỹ được chuẩn hóa gồm ba bộ phận chính: Hội đồng quản lý Quỹ (tư vấn, định hướng và giám sát hoạt động), Cơ quan điều hành Quỹ (đứng đầu là Giám đốc Quỹ, đại diện pháp luật và điều hành trực tiếp) và Ban Kiểm soát Quỹ (giám sát việc chấp hành pháp luật và chế độ tài chính).
Đáng chú ý, Điều lệ mẫu quy định rõ các nguyên tắc quản lý và hoạt động của Quỹ theo hướng công khai, minh bạch, hiệu quả; bảo đảm cạnh tranh, công bằng, bình đẳng trong việc lựa chọn tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời gắn hoạt động tài trợ, hỗ trợ với nhu cầu thực tiễn của thị trường và định hướng phát triển ngành, lĩnh vực.
Thúc đẩy mô hình liên kết và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu
Thông tư nhấn mạnh mục tiêu góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ của nền kinh tế.
Một trong những điểm nổi bật là việc đẩy mạnh cơ chế đồng tài trợ giữa Nhà nước, Viện, Trường và Doanh nghiệp nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tỷ lệ vốn ngân sách nhà nước được xác định theo hướng giảm dần theo mức độ phát triển công nghệ và khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách.
Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định rõ cơ chế quản trị rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo đó, trong trường hợp tổ chức, cá nhân đã tuân thủ đầy đủ quy trình nhưng kết quả không đạt do nguyên nhân khách quan hoặc rủi ro không lường trước, Quỹ có thể xem xét chấp nhận rủi ro theo quy định pháp luật, qua đó khuyến khích đổi mới sáng tạo và tôn trọng đặc thù của hoạt động nghiên cứu.
Lộ trình thực hiện
Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 16/4/2026. Các Bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm ban hành Điều lệ cụ thể cho Quỹ thuộc phạm vi quản lý trên cơ sở Điều lệ mẫu và gửi về Bộ Khoa học và Công nghệ trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày ký ban hành.
Đối với các Quỹ đã được thành lập trước đó, cần thực hiện rà soát, sửa đổi, bổ sung Điều lệ trong thời hạn 30 ngày kể từ khi Thông tư có hiệu lực nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với quy định mới.
Việc ban hành Thông tư 17/2026/TT-BKHCN được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển bền vững./.
